Przemówienie byłego Prezesa Jacka Kwiatkowsiego

Szanowni Państwo,

Pracownicy Zakładu,

Nasi przyjaciele, Partnerzy i współpracownicy

Drodzy Goście!

Jubileusz 100-lecia działalności to wielkie wydarzenie w życiu każdej instytucji, każdej firmy. Zwłaszcza wyrastającej z potrzeb społecznych w tak ważnej dziedzinie jak edukacja, edukacja zawodowa i mocno osadzonej w środowisku. A Zakład Doskonalenia Zawodowego w Katowicach to dzisiaj wielka organizacja oświaty zawodowej.

Nie zawsze tak było.

Kiedy w roku 1926 (04-12) z inicjatywy środowisk rzemieślniczych tworzono w Katowicach stowarzyszenie o nazwie Śląski Instytut Rzemieślniczo-Przemysłowy, drugą w Polsce tego typu instytucję, zapewne nikt nie przypuszczał, jak dalekosiężne będą skutki tej decyzji.

Pierwsze 12 lat do wybuchu II wojny światowej to skromne rozmiary kształcenia na kursach, najpierw przygotowujących do prowadzenia działalności i egzaminów mistrzowskich kadr dla repolonizującego się na Śląsku rzemiosła. Później poszerzono działalność o szkolenia zawodowe. Łącznie przeszkolono ok. 11 tys. osób. Instytut nie posiadał ówcześnie własnej bazy materialnej, korzystając z pomieszczeń Izby Rzemieślniczej, a następnie Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych.

              Jubileusz 100 lecia działalności to wielkie wydarzenie w życiu każdej instytucji, każdej firmy. Zwłaszcza wyrastającej z potrzeb społecznych w tak ważnej dziedzinie jak edukacja, edukacja zawodowa i mocno osadzonej w środowisku. A Zakład Doskonalenia Zawodowego w Katowicach to dzisiaj wielka organizacja oświaty zawodowej.

              Nie zawsze tak było.

Kiedy w roku 1926 (04-12) z inicjatywy środowisk rzemieślniczych tworzono w Katowicach stowarzyszenie o nazwie Śląski Instytut Rzemieślniczo-Przemysłowy, drugą w Polsce tego typu instytucję, zapewne nikt nie przypuszczał jak dalekosiężne będą skutki tej decyzji.

               Pierwsze 12 lat do wybuchu II wojny światowej to skromne rozmiary kształcenia na kursach, najpierw przygotowujących do prowadzenia działalności i egzaminów mistrzowskich kadr dla repolonizującego się na Śląsku rzemiosła. Później poszerzono działalność o szkolenia zawodowe. Łącznie przeszkolono ok 11 tys. osób. Instytut nie posiadał ówcześnie własnej bazy materialnej, korzystając z pomieszczeń Izby Rzemieślniczej, a następnie Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych.

              Po przerwie wojennej Instytut rozpoczął kontynuację działalności w oparciu o przedwojenne kadry i prawo, rozszerzając ją systematycznie na inne poza rzemiosłem dziedziny gospodarki, zwłaszcza przemysł i budownictwo. Potrzeby gospodarki i rynku pracy sprawiają, że już pod nazwą Zakład Doskonalenia Rzemiosła (1948) rozszerzamy nie tylko ofertę i rozmiary kształcenia kursowego. Z początkiem lat 50-tyc XX w. powstają pierwsze warsztaty szkoleniowo-produkcyjne, w których Zakład rozpoczyna kształcenie młodocianych pracowników. Warsztaty kształcą młodzież w procesach produkcji wytwarzając usługi materialne, kooperując z lokalnymi przedsiębiorstwami, a także produkując wyroby przemysłowe.

              Jako ciekawostkę ale i przykład różnorodności i wysokiego poziomu może świadczyć Warsztat Szkoleniowy w Chorzowie wykonujący na rzecz powstającego Wesołego Miasteczka wielkie karuzele – m.in. tzw. diabelski młyn.

              Lata 50-te to okres znaczący w rozwoju Zakładu – wybudowano wtedy własną siedzibę przy ul. Krasińskiego 2. W roku 1955 rozpoczęto szkolenia motorowe – do tej pory przeszkolono ponad 330 tys. kierowców.

              Wyjątkowo ważnym etapem rozwoju jest uzyskanie prawa do tworzenia szkół, na przełomie 50/60 powstają pierwsze szkoły zawodowe – najpierw dla dorosłych (1959), później (1960) dla młodzieży. 

Produkcja Warsztatów Szkoleniowych w warunkach gospodarki niedoboru jaką była gospodarka PRL-u szybko rozwija się, szczególnie w latach 70-80-tych i jest w tym okresie podstawą ekonomiczną funkcjonowania Zakładu. Jej skala to m.in. 19 miejsce w Polsce w produkcji obrabiarek do metalu czy 5 w produkcji spawarek transformatorowych. W Warsztatach Szkoleniowych pracowało kilkuset pracowników etatowych, a liczba młodocianych objętych praktyczną nauką zawodu wynosiła ok 1000. Produkcja Warsztatów Szkoleniowych była również przedmiotem eksportu za pośrednictwem CHZ METALEXPORT oraz bezpośredniej współpracy z partnerami z Holandii i Słowacji.

Szanowni Państwo

W historii Zakładu było różnych okresów także trudnych – wojna, zmiany systemu gospodarczego, reformy systemu oświaty, kryzysy gospodarcze, pandemia - wymuszały one głębokie zmiany w funkcjonowaniu Zakładu, restrukturyzację prowadzonej działalności, a także otwierających nowe możliwości.

„ Chińskie – kryzys to zagrożenie ale i szansa”.

Mogę powiedzieć, że szanse te nasz Zakład wykorzystał.

Po stanie wojennym, kryzysie lat 80-tych, w chwili zmiany ustroju w Polsce podjęliśmy z konieczności decyzję o odejściu od nieefektywnego w warunkach gospodarki rynkowej modelu szkoła - fabryka i skoncentrowaliśmy się na edukacji zawodowej. Oznaczało to konieczność wymiany ponad 3/4 kilkusetosobowej załogi, adaptacji obiektów produkcyjnych na cele edukacyjne– rozwój tej bazy, stworzenia nowej oferty edukacyjnej w kształceniu kursowym z uwzględnieniem nowych zjawisk gospodarczych i społecznych. M.in. wobec masowego – ponad 2 mln osób - bezrobocie na początku lat 90-tych przygotowaliśmy ofertę ponad 100 rodzajów szkoleń co pozwoliło sieci naszych ośrodków osiągnąć 40% udział w rekwalifikacji bezrobotnych w województwie katowickim. Do dnia dzisiejszego na całym obszarze działania przeszkoliliśmy ponad 150 tys. bezrobotnych.

              Po zmianach systemowych w 1991 rozpoczął się trwający do dziś rozwój szkół Zakładu z pierwotnych: 3 Zasadniczych Szkół Zawodowych i 3 Szkół Przysposabiających do Zawodu kształcących ok 1000 osób, tworząc rocznie – od 10-15 nowych szkół osiągnęliśmy w 1991 – 52 szkoły wszystkich typów i ponad 3700 uczniów.

              W roku 1993 Zakład wykonał kolejny milowy krok tworząc pierwszą na Śląsku niepaństwową uczelnię - Śląską Wyższą Szkołę Zarządzania im. gen. J. Ziętka (później), która do momentu połączenia w roku 2016 z obecną Akademią Górnośląską wykształciła ponad 15 tys. licencjatów, inżynierów i magistrów.

Szanowni Państwo

Lata 90 i 2000 to szczególny okres rozwoju Zakładu, stale podejmujemy nowe wyzwania, uruchamiamy nowe formy i kierunki kształcenia:

- 1991 – we współpracy z Wojewodami Katowickim i Bielskim organizujemy Wojewódzkie Ośrodki Egzaminacyjne Kierowców, w których rocznie przystępuje do egzaminu 50-60 tys. osób. Łącznie do 1998 (upaństwowienie) – ponad 350 tys. osób.

- 1994 – a więc 10 lat przed wejściem Polski do UE realizujemy pierwszy projekt tzw. unijny z Wojewódzkim Urzędem Pracy i szwedzkim AMU

Ten okres to otwarcie na świat, na Europę

- rozliczne partnerstwa, kontakty i nie tylko w ramach UE

- otwarcie również na nowe środowiska i zacieśnienie współpracy z samorządem terytorialnym i gospodarczym

- liczne porozumienia o współpracy z uczelniami wyższymi Uniwersytetem Ekonomicznym, Politechniką Śląską, Uniwersytetem Śląskim i innymi oraz instytutami naukowo-badawczymi

- współpraca z wojskiem, policją i innymi służbami mundurowymi OHP, ZHP

- rok 2005 – rozpoczęcie kształcenia w klasach mundurowych.

To także okres intensywnego rozwoju bazy materialnej – zakupy obiektów, rozbudowa, budowa i modernizacje w Andrychowie, Bielsku-Białej, Bytomiu, Częstochowie, Katowicach, Kętach, Raciborzu, Rybniku, Sosnowcu, Zabrzu, Żywcu i wielu innych.

- wyposażenie naszych szkół i ośrodków w nowoczesne urządzenia i środki dydaktyczne: komputery, tablice interaktywne, symulatory, drukarki 3D, nowoczesne oprogramowanie i nieco później cyfryzacja, (VR) wirtualna i rozszerzona (AR) rzeczywistość, drony i sztuczna inteligencja (Al).

W tym czasie rozszerzaliśmy działalność na doradztwo zawodowe i biznesowe, projekty europejskie adresowane do szerokich, różnorodnych grup zawodowych i społecznych, w bardzo dużym stopniu do młodzieży naszych szkół. Z projektów korzystała również kadra dydaktyczna i zarządzająca. Realizowaliśmy również projekty infrastrukturalne  służące modernizacji i doposażeniu bazy dydaktycznej. 

Wprowadzaliśmy jako pierwsi w Polsce lub w regionie nowe formy działalności - Firma Symulacyjna (1994/95), ISO 9001-2000, klasy mundurowe (2005), BCU SkyPort (2024) i nowe technologie systematycznie rozszerzając ofertę edukacyjną i podnosząc jakość działania.

Poza działalnością stricte edukacyjną aktywnie uczestniczyliśmy w kształtowaniu zmian w regionie, jego głębokiej restrukturyzacji uczestnicząc w wielu organach doradczych samorządy terytorialnego i gospodarczego (WRZ, WZK, kolegia  KO) oraz organizując z różnymi partnerami ze świata nauki, biznesu i administracji szereg konferencji poświęconych m.in. restrukturyzacji regionu, kształtu metropolii, rynkowi pracy, funkcjonowaniu szkolnictwa wyższego, zarządzanie jakością, wychowaniu młodzieży.

Szanowni Państwo, 

Po wielu latach z satysfakcją możemy spoglądać w historię i prezentować dorobek Zakładu. Nasza oferta edukacyjna przyciągnęła do Zakładu blisko 2.600 tys., które ukończyły kursy i naukę w szkołach Zakładu. Dodając do tego liczbę osób przystępujących do egzaminu na prawo jazdy i egzaminów zawodowych możemy przyjąć, że jest to blisko 3 mln osób. Corocznie z tej oferty korzysta ponad 25 tys. osób. Stworzyliśmy sieć placówek edukacyjnych obejmujących na Śląsku i w Małopolsce 47 szkół kształcących w 40 zawodach i 22 Ośrodki Kształcenia Zawodowego oferujących ponad 200 rodzajów kursów. W Zakładzie pracuje ponad 800 pracowników etatowych oraz około 200-300 osób rocznie na kontraktach terminowych.

Kształcąc historycznie najpierw rzemieślników, potem głównie robotników doszliśmy do tego, że słuchacze naszych kursów to w większości osoby ze średnim, wyższym wykształceniem, a w szkołach większość młodzieży kształci się na poziomie średnim w technikach, liceach ogólnokształcących i artystycznych oraz szkołach branżowych II stopnia.

Edukację naszą charakteryzuje otwartość, elastyczność– szybkie i skuteczne reagowanie na zmiany, komplementarność – doradztwo – kształcenie – potwierdzanie kwalifikacji. Cechuje nas również wysoka jakość potwierdzana przede wszystkim wysoką zdawalnością egzaminów na kursach – 80-100%, a w najlepszych szkołach 100% zdawalności egzaminów zawodowych i maturalnych.

Nasza praca daje wiele satysfakcji a skala jej społecznej akceptacji potwierdza właściwości działania. Dodatkowym aspektem tej satysfakcji jest docenianie i wyróżnianie Zakładu przez liczne środowiska samorządowe biznesowe i branżowe - wiele sukcesów zawodowych, sportowych i kulturalnych uczniów. Szkoły posiadają Tarcze srebrne i brązowe rankingach ogólnopolskich, Zakład liczne certyfikaty Śląską nagrodę jakości, medal KEN, medale i odznaczenia regionalne oraz wiele innych laurów, diamentów i pereł, po ostatni otrzymany tytuł „Zasłużony dla miasta Katowice”. 

Szanowni państwo – co sprawia że przez tyle lat ZDZ radzi sobie z przeciwnościami losu, kryzysami, pomyślnie przechodzi kolejne reformy i restrukturyzację i dalej się rozwija będąc wiodącą instytucją edukacji zawodowej nie tylko w regionie?

To ludzie, to nasi pracownicy i współpracownicy, ludzie, którzy związali swoje losy z Zakładem, w którym się tyle dzieje, stale zmienia, w którym ciągle poszukujemy nowości, ludzi którzy są kompetentni, otwarci, odważni i zaangażowani. Ludzie, którym się chce, którzy lubią swoją pracę, którzy chcą, umieją ze sobą współpracować.

Szanowni państwo, zwracam się szczególnie do obecnych i byłych pracowników z którymi miałem okazję przepracować ponad 54 lata, są na sali osoby, które pracowały w Zakładzie 20, 30, 40, 50 lat temu, dziękuję wam za te wszystkie lata i gratuluję osiągnięć. Są one efektem pracy wielu pokoleń. Możecie być państwo dumni ze swojej pracy, z długiej drogi, którą przeszedł nasz Zakład od kursów, podkuwaczy koni do pierwszego na polskim niebie samolotu elektrycznego.

Wierzę że cechy naszego Zakładu – otwartość, inicjatywa, konsekwencja i jakość pracy stanowiące nasze swoiste DNA oraz znakomita załoga stanowią dobre perspektywy rozwoju naszego katowickiego ZDZ na co najmniej następne 100 lat.